Daglichtberekening voor je omgevingsvergunning

Wat is een daglichtberekening?

Als je bezig bent met het plannen van een nieuwbouwwoning of kantoorgebouw, is een daglichtberekening verplicht voor je omgevingsvergunning of je bouwmelding. De daglichtberekening is een van de bouwbesluitberekeningen die je daarvoor nodig hebt. Daaronder vallen ook andere berekeningen, zoals ventilatie, oppervlakte, spuiventilatie en de warmteweerstandsberekening. Met de daglichtberekening wordt aangetoond dat er voldoende daglicht is voor een gezond leefklimaat.

Een daglichtberekening biedt een heldere blik op de naleving van de daglichteisen, zoals vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, sinds 1 januari 2024 de opvolger van het Bouwbesluit). Het toont aan of het ontwerp van een woning of ander gebouw aan deze daglichtnormen voldoet, essentieel voor een gezonde en comfortabele leefomgeving. Het maken van een daglichtberekening is dan ook verplicht bij het indienen van de omgevingsvergunning of de bouwmelding. Het bewijs dat het ontwerp aan de wettelijke vereisten voldoet, met name wat betreft daglicht, is onmisbaar voor een succesvolle vergunningsaanvraag.

Een daglichtberekening heet ook wel een berekening van de daglichttoetreding. Je rekent niet met het glas zoals het op de tekening staat, maar met de equivalente daglichtoppervlakte: het glas dat echt meetelt, vermenigvuldigd met factoren voor alles wat licht tegenhoudt. Denk aan een overstek, een balkon of een muur op je eigen perceel. Die rekenmethode staat in NEN 2057. Per ruimte leg je de uitkomst naast de eis uit het Bbl.

Wie toetst je daglichtberekening?

Bouw je een grondgebonden woning of een klein bedrijfspand, dan valt je bouwplan meestal in gevolgklasse 1 van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Voor het bouwtechnische deel doe je dan een bouwmelding, en een kwaliteitsborger controleert of je ontwerp aan het Bbl voldoet, ook op daglicht. Bij appartementengebouwen en grotere gebouwen toetst de gemeente de daglichtberekening bij je aanvraag omgevingsvergunning. In beide gevallen wil de toetser (kwaliteitsborger of gemeente) per ruimte kunnen nalopen hoe je aan het getal komt.

Rekenvoorbeeld: woonkamer van 4,5 × 6 meter

Zo werkt een daglichtberekening in de praktijk. We nemen een woonkamer in een nieuwe grondgebonden woning van 4,5 bij 6 meter, met een raam in de voorgevel en een tuinpui in de achtergevel. De gevel is 35 cm dik en de hele kamer telt als verblijfsgebied.

Stap 1: de eis

De kamer is 4,5 × 6,0 = 27,0 m². De eis voor een woonfunctie is 10% daarvan: je hebt minstens 2,70 m² equivalente daglichtoppervlakte nodig. De tweede eis, 0,5 m² per verblijfsruimte, haal je in deze kamer ruim.

Stap 2: per raam de equivalente daglichtoppervlakte

Per raam reken je A_e = A_d × C_b × C_u.

• A_d is de doorlaat: het glas zonder kozijn, en alleen het deel boven 60 cm.
• C_b is de belemmeringsfactor. Die lees je af in de tabellen van NEN 2057, met twee hoeken: α voor wat er tegenover het raam staat (minstens 20°) en β voor een overstek boven het raam, gemeten vanaf het midden van het glas. Ook de gevel boven het raam werkt als een klein overstek.
• C_u is de reductiefactor voor licht dat via een serre of atrium binnenkomt. Kijkt het raam direct naar buiten, dan is C_u 1.

Het raam in de voorgevel is 1,20 m breed, met 1,75 m glas vanaf 60 cm boven de vloer: 2,10 m² doorlaat. Er staat niets tegenover (α = 20°) en de gevel van 35 cm geeft β = 21°. De tuinpui heeft glas van 2,40 m breed, van 5 cm tot 2,35 m boven de vloer. Het glas onder de 60 cm (1,32 m²) telt niet mee, dus de doorlaat is 2,40 × 1,75 = 4,20 m².

C_b afgelezen uit de tabellen van NEN 2057:2011 en afgerond; A_e per raam op 0,01 m². In een echte berekening kijken we ook naar belemmeringen opzij van het raam.

Wat lever je aan?

Voor het opstellen van de daglichtberekening hebben we de onderstaande informatie nodig:

• Plattegronden;
• Gevelaanzichten;
• Doorsneden, als er overstekken, balkons of een veranda boven de ramen zitten;
• Een situatietekening met de perceelsgrenzen, als ramen dicht bij de erfgrens liggen;
• De GO/VG-berekening, als die niet door ons gemaakt wordt.

Samenhang met BENG, ventilatie en spui

Daglicht en energie trekken aan hetzelfde glas. Meer glas geeft meer daglicht, en in de winter meer gratis zonnewarmte. Maar glas isoleert minder goed dan een dichte gevel, en veel glas op het zuiden of westen maakt oververhitting in de zomer waarschijnlijker: de TOjuli-eis in je BENG-berekening. Daarom maken we de daglichtberekening het liefst samen met de BENG-berekening, met één set glasmaten die voor allebei klopt. Koel je de woning met een airco of een warmtepomp, dan bepaalt datzelfde glas ook hoeveel koelvermogen er nodig is: dat reken je uit met een koellastberekening.

Dezelfde ramen komen terug in de ventilatieberekening en de spuiventilatieberekening: welke delen open kunnen, bepaalt of je genoeg kunt ventileren en spuien. En de oppervlakteberekening legt vast welke ruimtes verblijfsgebied zijn, en dus waarover de daglichteis gaat. Een wijziging in de plattegrond of de gevel raakt daardoor vaak alle vier de berekeningen. Een overzicht van alle berekeningen vind je bij de omgevingsvergunning.